Inside Out Time Machines (IOTM) Design

A Collection of Interesting Ideas,

This version:
https://github.com/inside-out-time-machines/design
Editor:
Bob Coret (Gouda Tijdmachine)

CC0 To the extent possible under law, the editors have waived all copyright and related or neighboring rights to this work. In addition, as of 23 January 2026, the editors have made this specification available under the Open Web Foundation Agreement Version 1.0, which is available at https://www.openwebfoundation.org/the-agreements/the-owf-1-0-agreements-granted-claims/owfa-1-0. Parts of this work may be from another specification document. If so, those parts are instead covered by the license of that specification document.

1. Introductie

Dit document beschrijft de plannen en ideeën van het project Inside Out Time Machines (IOTM). Het is bedoeld om discussie te stimuleren en kan op elk moment veranderen. Het wordt samengesteld op basis van content in de Design repository.

2. Salespitch voor het Jottem platform

2.1. Hoofdboodschap

Jottem: Maak erfgoed van iedereen, door iedereen

Jottem is het participatieve digitale erfgoedplatform dat gemeenschappen in staat stelt hun eigen lokale geschiedenis te verzamelen, te delen en te verrijken. Van de homepage van je huis tot de verhalen van je buurt – Jottem brengt erfgoed terug waar het thuishoort: midden in de samenleving.

2.2. Het probleem

Mensen voelen zich sterk verbonden met hun leefomgeving en willen graag hun verhalen delen. Maar traditionele erfgoedzorg is:

2.3. De oplossing: het Jottem platform

Jottem draait het perspectief om: niet de collectie staat centraal, maar de gemeenschap.

2.3.1. Kernfunctionaliteiten

Voor burgers (uploaders & annoteerders):

Voor organisaties (historische verenigingen, Time Machines, archieven):

Voor hergebruik (API’s):

2.4. Unique selling points

2.4.1. Participatie in de volle breedte

Van expert tot buurtbewoner – iedereen kan bijdragen op zijn eigen niveau. De visueel aantrekkelijke, laagdrempelige interface maakt meedoen makkelijk en leuk.

2.4.2. Duurzaam en betrouwbaar

2.4.3. Open en herbruikbaar

2.4.4. Bewezen concept

Ontwikkeld vanuit concrete behoefte van vier Time Machines:

2.4.5. Van aanbod naar vraag

Niet: "Wat kunnen wij ontsluiten?" Maar: "Wat willen mensen delen, bewaren en doorgeven?"

2.5. Wat levert het op?

2.5.1. Voor gemeenschappen:

2.5.2. Voor organisaties:

2.5.3. Voor de erfgoedsector:

2.6. Call to action

Voor organisaties: Wil jouw historische vereniging, archief of Time Machine ook participatiever worden? Sluit je aan bij Jottem en geef je gemeenschap de tools om zelf erfgoed te maken.

Voor gemeenschappen: Heb je verhalen, foto’s of herinneringen over je buurt? Word deel van een groeiende beweging die lokale geschiedenis levend houdt.

2.7. Slogan opties

3. Activiteitenplan

Dit deel komt uit het activiteitenplan (versie 31 augustus 2025, opgesteld door Ingeborg Verheul, Bob Coret, Toine Pieters, Elsbeth Kwant) dat onderdeel was van de aanvraag voor de Subsidieregeling Uitvoeringsagenda Faro.

3.1. Hoofdactiviteit en doel

Mensen voelen zich vaak sterk verbonden met de omgeving waarin ze wonen en de geschiedenis daarvan. Ze vinden het interessant om erover te leren, maar ook om hun eigen verhalen te vertellen. De vier Time Machines die actief zijn in hun stad, ervaren deze behoefte regelmatig. Zo vertelde de Amsterdam Time Machine bij een event op de RingA10 (tijdens het jubileumjaar Amsterdam 750) over de ‘homepage van je huis’ en vroegen mensen of ze ook hun eigen foto’s daaraan konden toevoegen. In Hilversum is er een groep vrijwilligers die een grafisch atelier runt, dat allerlei erfgoedmateriaal van ontwerpers en drukkerijen bezit en dat graag zou digitaliseren op een makkelijke manier. In Utrecht zijn de vrijwilligers van OUD Utrecht, Museum Van Zuilen en het Utrechts Geveltekenfonds geïnteresseerd om zo bij te dragen en in Gouda deelt de historische vereniging momenteel vooral informatie via Facebook. Zij zouden graag bereid zijn dat in samenwerking met de Time Machine aan te leveren als het daarmee duurzamer toegankelijk is.

De Time machines willen geschiedenis relevant maken voor de inwoners van hun steden / omgevingen. We willen bestaande tijdmachines participatiever maken door de mogelijkheid te creëren foto’s, verhalen en informatie te delen of bestaande informatie te verrijken. Dit project creëert een publieksvriendelijke en visueel aantrekkelijke interactie-omgeving (we denken aan een annotatieomgeving, zoals die nu in demo door het Netwerk Digitaal Erfgoed wordt gehost). We verkennen in dit project wat de meest laagdrempelige en beheersbare oplossing is, zowel aan de voor- als aan de achterkant. Ook wisselen we (open source) software uit om succesvolle applicaties van de ene Time Machine te kunnen hergebruiken in een andere. We maken het zo mogelijk dat inwoners zich meer verbinden met de geschiedenis van hun stad, wijk, straat en huis.

3.2. Beoogde eindresultaat

​​We maken het mogelijk dat mensen zelf informatie gaan bijdragen aan lokale time machines. Door op deze manier technologie, lokale geschiedenis en burgerparticipatie te combineren, maken we het voor inwoners makkelijker en leuker om actief betrokken te zijn bij het erfgoed van hun eigen leefomgeving. Daarmee dragen we bij aan het gevoel van verbondenheid met die leefomgeving.

3.3. Deelactiviteiten

3.3.1. Uitvraag behoefte

Aard & wijze van uitvoering:

Uitvoeren van gesprekken, workshops en digitale enquêtes met belanghebbenden in de vier steden (bewoners, erfgoedinstellingen, vrijwilligers bij historische vereniging, enz.).

Onderzoek naar gebruiksbehoefte m.b.t. toevoegen van beeldmateriaal en verhalen, en het verrijken van bestaande erfgoeddata.

Parallel verkenning van auteursrechtelijke vraagstukken in samenwerking met o.a. Wikimedia Nederland.

Doelstelling:

Inzicht verkrijgen in gebruikersbehoeften en voorwaarden voor participatie.

Risico’s op auteursrechtinbreuk ondervangen via kennisdeling en samenwerking.

Resultaten/Producten:

Uitgewerkte lijst met functionele en niet-functionele requirements.

Aanpak auteursrecht & participatie.

3.3.2. Verkenning technische oplossingsrichting

Aard & wijze van uitvoering:

Technische analyse op basis van de requirements.

Verkenning bestaande oplossingen (bijv. via open source, Linked Data, crowdsourcing-tools). Gebruik maken van de kennis van het Netwerk Digitaal Erfgoed en de ervaringen van de Amsterdam Time Machine met Meaningful Memories in samenwerking met SURF.

Interviews met technische partners, leveranciers en gebruikers. Hier wordt een breed netwerk van partners ingezet in elk van de vier locaties.

Doelstelling:

Vaststellen welke (generieke of lokale) technische oplossing het meest geschikt is.

Resultaten/Producten:

3.3.3. Keuze oplossingsrichting

Aard & wijze van uitvoering:

Afweging van technische en functionele varianten op basis van geschiktheid, schaalbaarheid en duurzaamheid.

Besluitvorming in overleg met lokale partners en gebruikers.

Doelstelling:

Vaststellen van een gedragen en uitvoerbare oplossingsrichting.

Resultaten/Producten:

3.3.4. Implementatie per tijdmachine

Aard & wijze van uitvoering:

Gefaseerde implementatie in vier steden (Amsterdam, Utrecht, Gouda, Hilversum), afhankelijk van lokale infrastructuur en partners.

Aansluiten op bestaande platforms of ontwikkelen van aanvullende modules.

Training van lokale beheerders en vrijwilligers.

Doelstelling:

Functionele toepassing waarmee gebruikers foto’s/verhalen kunnen toevoegen en/of erfgoeddata kunnen verrijken.

Resultaten/Producten:

3.3.5. Testen en nazorg

Aard & wijze van uitvoering:

Uitvoeren van gebruikerssessies met diverse doelgroepen (jong, oud, expert, leek)

Inrichting aanspreekpunt per Time Machine bij knelpunten.

Verzamelen van feedback via surveys en interviews.

Doelstelling:

Verbeterpunten identificeren en gebruikservaring meten.

Resultaten/Producten:

3.3.6. Evaluatie en leerpunten

Aard & wijze van uitvoering:

Interne evaluatie met projectteam en partners.

Reflectie op aanpak, werkwijze en samenwerking.

Doelstelling:

Vastleggen van leerpunten en bepalen van vervolgscenario’s (zoals vervolg in andere steden of opschaling).

Resultaten/Producten:

3.3.7. Communicatie & kennisdeling

Aard & wijze van uitvoering:

Regelmatige updates via nieuwsbrieven, sociale media van de verschillende tijdmachines en partnersites.

Organiseren van minimaal twee kennissessies/webinars over participatief digitaal erfgoed.

Doelstelling:

Transparantie in het proces, kennisdeling en communityvorming bevorderen.

Resultaten/Producten:

3.3.8. Beheer & borging

Aard & wijze van uitvoering:

Afspraken maken over beheer en actualisatie van functionaliteit.

Inbedding in organisatie/partnerstructuren (bijv. via erfgoedhuizen, bibliotheken of burgerinitiatieven).

Doelstelling:

Duurzame borging van de oplossing.

Resultaten/Producten:

3.4. Relatie met de Faro-kernwaarden

Participatie in de volle breedte: Door het delen en taggen van foto’s, verhalen en kennis ontstaat er een directe en laagdrempelige vorm van erfgoedparticipatie. Dit past bij het idee van “mee kunnen doen” en “mee mogen bepalen”. Door te werken aan een publieksvriendelijke, visuele annotatieomgeving verlagen we de drempel om deel te nemen – zowel technisch als mentaal. We creëren een webomgeving waarbij vrijwilligers zelf informatie kunnen toevoegen, verbeteren of kunnen linken naar andere bronnen. Niet alleen experts, maar ook buurtbewoners, jongeren of incidentele bezoekers kunnen meedoen, hun stem laten horen en hun perspectieven toevoegen. Daarmee groeit het besef dat iedereen eigenaar is van erfgoed en dat erfgoed gevormd wordt door de gemeenschap zelf.

Erfgoed midden in de samenleving: Dit initiatief plaatst erfgoed letterlijk en figuurlijk midden in de samenleving. De lokale Time Machines brengen de geschiedenis van de stad, wijk, straat of zelfs het huis dichtbij bewoners, en maken het tastbaar, zichtbaar én persoonlijk relevant. Door mensen uit te nodigen hun eigen foto’s en verhalen te delen, verandert erfgoed van iets ‘van een instelling’ in iets van en voor iedereen. Het project erkent dat erfgoed onlosmakelijk deel uitmaakt van de leefomgeving, en maakt dat zichtbaar op plekken waar mensen dagelijks zijn.

De Time Machines functioneren als platforms voor ontmoeting, herinnering en kennisdeling, en sluiten daarmee aan op de gedachte dat erfgoed bijdraagt aan identiteit, zelfbewustzijn en gemeenschapszin. Inwoners herkennen hun eigen geschiedenis in het grotere verhaal van hun stad en voelen zich daardoor meer verbonden met hun omgeving. Dit versterkt het gevoel van eigenaarschap en draagt bij aan het welzijn van mensen — erfgoed als bron van zingeving en verbondenheid.

3.5. Omschrijving hoofdthema en aanluiting bij de Uitvoeringsagenda Faro

Het Time Machine-initiatief sluit goed aan bij het kantelende perspectief op dienstverlening zoals geformuleerd in de NDE-agenda: niet de collectie of technologie staat centraal, maar de gemeenschap als belanghebbende. In dit project draait het om wat inwoners zelf belangrijk vinden in hun leefomgeving, welke verhalen ze willen vertellen en hoe ze dat digitaal willen doen. De vraag is niet: “Wat kunnen wij ontsluiten?” maar: “Wat willen mensen delen, bewaren en doorgeven?” Daarmee sluit het project direct aan op het idee om erfgoedgemeenschappen mede vorm te laten geven aan digitaal erfgoed.

Het initiatief bevordert ‘Ondersteuning erfgoedparticipatie’ doordat het de voorwaarden schept voor inwoners, vrijwilligers en erfgoedgemeenschappen om actief bij te dragen aan het zichtbaar maken van erfgoed. Mensen kunnen laagdrempelig meedoen. Het project ondersteunt erfgoedparticipatie door mensen niet alleen te betrekken als publiek, maar hen daadwerkelijk in staat te stellen zelf mede-eigenaar, bijdrager en medevormgever van het erfgoed te worden.

Tegelijkertijd is er ruimte voor intergenerationele samenwerking. Jongeren kunnen bijvoorbeeld ouderen helpen met het digitaliseren van oude foto’s, terwijl ouderen hun lokale historische kennis delen. Zo ontstaat een dynamische uitwisseling van digitale nieuwsgierigheid en historische ervaring, waarin beide groepen waardevol zijn voor het erfgoedproces.

De Time Machines maken het mogelijk dat lokale bewoners — jong en oud, digitaal vaardig of juist minder — actief bijdragen aan erfgoed door eigen foto’s te delen, deze te taggen, of verhalen toe te voegen. Er is aandacht voor een laagdrempelige en beheersbare interactieomgeving, zodat mensen eenvoudig kunnen meedoen, zonder dat technische barrières hen uitsluiten. Dit draagt bij aan digitale inclusie en erkent dat niet iedereen dezelfde toegang of vaardigheden heeft. De tools die ontwikkeld en gedeeld worden binnen dit project zijn dan ook gericht op gebruiksvriendelijkheid, herbruikbaarheid en brede toepasbaarheid, zodat ook kleinere erfgoedinitiatieven of vrijwilligersgroepen ermee aan de slag kunnen. Dit maakt dat digitaal erfgoed het hoofdthema is waarbinnen we aanvragen.

3.6. Structurele verandering ten opzichte van het huidige functioneren van de erfgoedzorg

In plaats van erfgoed slechts te bewaren en ontsluiten, draait het in de lokale Time Machines om actieve betrokkenheid, samenwerking en gedeeld eigenaarschap. Inwoners kunnen hun eigen foto’s en verhalen toevoegen en taggen, waardoor erfgoed dynamisch, persoonlijk en meervoudig wordt. Dit vraagt om een systeemaanpassing: van aanbod- naar vraaggericht werken en van erfgoed beheren naar erfgoed samen maken.

Het project ontwikkelt en test een laagdrempelige, visueel aantrekkelijke annotatieomgeving waarin burgers op toegankelijke wijze kunnen participeren. Dit instrument biedt een concrete methodiek voor participatieve digitale erfgoedzorg, die breed toepasbaar en herbruikbaar is. Door technische samenwerking en uitwisseling tussen Time Machines ontstaat bovendien een schaalsprong: succesvolle toepassingen kunnen eenvoudig elders worden ingezet. Dit maakt het mogelijk om met beperkte middelen meer gemeenschappen te bedienen.

Daarnaast stimuleert het project nieuwe coalities tussen erfgoedinstellingen, vrijwilligersorganisaties, burgerinitiatieven, ontwerpers, techpartners en educatieve instellingen. Een voorbeeld is de samenwerking in Hilversum met Hilversummers.nl, een een online platform dat zich inzet voor het versterken van de lokale gemeenschap in Hilversum; of de samenwerking in Gouda met een game-ontwikkelaar. Deze netwerken zorgen voor verankering, maar ook voor verrijking van het erfgoed met diverse perspectieven en kennisvormen. Zo wordt het erfgoedveld inclusiever, creatiever en beter verbonden met de samenleving.

Kortom, het initiatief is geen tijdelijk experiment, maar een bouwsteen voor een digitale, meer democratische en participatieve erfgoedsector. Het laat zien hoe erfgoed midden in de samenleving kan staan als iets dat mensen samen vormgeven, betekenis geven en levend houden.

3.7. Plan voor kennisontwikkeling en kennisdeling en de daarbij beoogde doelgroep(en)

Het project zet actief in op kennisdeling met erfgoedprofessionals, burgers en beleidsmakers. Dit gebeurt via twee sporen: doorlopende communicatie via online kanalen van de participerende time machines (en partnerorganisaties) en het organiseren van kennissessies.

3.7.1. Doorlopende communicatie

Nieuwsbrieven: Er verschijnen vier digitale nieuwsbrieven (elk kwartaal) met updates over het project, ervaringen uit de deelnemende steden, technische keuzes en leerpunten. De nieuwsbrieven worden verspreid via partnerorganisaties en netwerken in de erfgoedsector. De doelgroep wordt gevormd door erfgoedprofessionals. Sociale media: Via LinkedIn, Mastodon en Bluesky delen we regelmatig korte berichten met foto’s, citaten van deelnemers en aankondigingen. Dit is afhankelijk van het onderwerp communicatie naar vrijwilligers en naar erfgoed professionals. Partnersites: We maken gebruik van bestaande kanalen van partners (bijvoorbeeld historische verenigingen en erfgoedorganisaties) om nieuws en oproepen tot participatie te delen. Communicatie met vrijwilligers en bewoners vindt plaats via bestaande kanalen en social media. Naar verwachting zal deze communicatie specifiek voor het project zijn, de werkelijke uitnutting van de gecreërde participatieve mogelijkheden zal na het project plaatsvinden.

###K ennissessies en webinars Er worden minimaal twee kennissessies georganiseerd: Sessie 1 (halverwege het project): Online bijeenkomst over het betrekken van burgers bij digitale erfgoedprojecten. Hier delen we ervaringen en eerste resultaten met andere professionals. Sessie 2 (aan het einde van het project): Fysieke bijeenkomst over de impact, leerpunten en toekomstmogelijkheden van participatief erfgoed. Met demonstraties en ruimte voor uitwisseling. Beide sessies worden opgenomen en gepubliceerd. Ook worden presentaties en samenvattingen online beschikbaar gesteld.

4. Praatplaten

4.1. Stakeholders

4.2. Media process

4.3. Process steps

4.4. Platform parts

4.5. Annotations

4.6. Technology part

5. Requirements

5.1. Functional requirements

5.2. Standaarden & API’s

5.3. (Sub)domeinen

6. Usecases per rol

6.1. Als platformbeheerder kan ik

6.2. Als organisatiebeheerder kan ik

6.3. Als moderator kan ik

6.4. Als gebruiker (binnen een organisatie) kan ik

6.5. Als gebruiker/uploader (binnen een organisatie) kan ik

6.6. Als gebruikers/annoteerder (binnen een organisatie) kan ik

6.7. Als API gebruiker kan ik

6.8. Als bezoeker kan ik

7. ERD diagram

erDiagram

Organisatie {
  int id PK
  string naam
  string slug
  string NAAN
  string kleurenpalet
}

Gebruiker {
  int gebruikersId PK
  string naam
  string email
  string rol
  int organisatieId FK
  date bevestigingsDatum
  date registratieDatum
  date laatsteLoginDatum
  bool favorietenPubliek
}

Media {
  int mediaId PK
  string bestandsnaam
  string ark
  date creatieDatum
  date publicatieDatum
  int gebruikersId FK
  int organisatieId FK
  int albumId FK
}

Metadata {
  int metadataId PK
  int mediaId FK
  int gebruikersId FK
  string type
  string label
  string value
  string uri
}

Album {
  int albumId PK
  string naam
  int gebruikersId FK
}

Favoriet {
  int favorietId PK
  int gebruikersId FK
  int mediaId FK
  date creatieDatum
}

%% Relationships
Organisatie ||--o{ Gebruiker : "heeft"
Organisatie ||--o{ Media : "bevat"

Gebruiker ||--o{ Media : "uploadt"
Gebruiker ||--o{ Album : "maakt"

Album ||--o{ Media : "groepeert"

Media ||--o{ Metadata : "heeft"

Gebruiker ||--o{ Favoriet : "maakt"
Media ||--o{ Favoriet : "wordt_gefavoriet"

Gebruiker ||--o{ Metadata : "maakt"

8. API beschrijving

References

Normative References

[RFC2119]
S. Bradner. Key words for use in RFCs to Indicate Requirement Levels. March 1997. Best Current Practice. URL: https://datatracker.ietf.org/doc/html/rfc2119